Mamlaka ya Mapato ya Kenya (KRA) imezindua rasmi mpango mpya uitwao ‘Ushuru Mashinani’ unaolenga kuongeza uelewa wa kodi miongoni mwa wananchi katika ngazi za chini nchini kote. Mpango huo ni sehemu ya mkakati mpana wa kupanua wigo wa walipa kodi nchini Kenya.
Kwa mujibu wa takwimu za KRA, wigo wa walipa kodi nchini Kenya bado ni mdogo sana ikilinganishwa na nchi nyingine zinazoendelea. Ni asilimia ndogo tu ya Wakenya wanaolipa kodi ipasavyo, hali ambayo inazuia uwezo wa serikali kutoa huduma muhimu kama vile afya, elimu na miundombinu.
Mpango wa Ushuru Mashinani utahusisha timu maalum za KRA kusafiri katika kaunti zote 47 nchini Kenya, kutoa elimu kuhusu umuhimu wa kulipa kodi, jinsi ya kujiandikisha kama mlipa kodi kwenye mfumo wa iTax, na faida za kutii sheria za kodi kwa maendeleo ya nchi.
Kamishna Mkuu wa KRA alisema kuwa lengo la mpango huo si kukusanya kodi kwa nguvu bali kuelimisha wananchi kuhusu haki na wajibu wao wa kikodi. Aliongeza kuwa walipa kodi wengi wanakwepa kodi si kwa makusudi bali kwa sababu ya ukosefu wa taarifa sahihi kuhusu mfumo wa kodi.
Wafanyabiashara wadogo na wa kati ndio walengwa wakuu wa mpango huu. Wengi wao hawajui jinsi ya kutimiza wajibu wao wa kikodi au wanaogopa mfumo wa kodi kwa sababu ya simulizi hasi na ukosefu wa msaada wa kiufundi. Timu za KRA zitawasaidia kujiandikisha na kuelewa mchakato wote bila malipo yoyote.
Katika hatua nyingine inayohusiana, KRA imemteua aliyekuwa mkuu wa kijeshi Bw. M’maka kuongoza operesheni za ujasusi wa shirika hilo. Bw. M’maka ana uzoefu wa zaidi ya miaka 21 katika masuala ya usalama na ujasusi, na uteuzi wake unatarajiwa kuimarisha mapambano dhidi ya ukwepaji kodi na biashara haramu.
Wachumi wameipongeza KRA kwa kuchagua mkakati wa kuelimisha badala ya kuadhibu walipa kodi. Profesa wa uchumi katika Chuo Kikuu cha Kenyatta alibainisha kuwa nchi zilizofanikiwa kupanua wigo wa kodi zimefanya hivyo kupitia elimu, uwazi na kurahisisha mifumo ya kulipa kodi.
Mpango wa Ushuru Mashinani unatarajiwa kuendelea kwa kipindi cha miezi sita, na KRA inalenga kufikia angalau wananchi milioni tano katika kipindi hicho. Matokeo yatatumiwa kuboresha mkakati wa muda mrefu wa kukusanya mapato ya serikali kwa njia endelevu na ya haki.
Chanzo: Kenyans.co.ke, Business Daily Africa
